Prezidente Repúblika felisita horisehik ninia omólogu Timor-Leste ba okaziaun komemorasaun Loron Nasionál nasaun nian, afirma fali ninia “empeñu maka’as iha reforsu kontinuadu” ba koperasaun ne’ebé halibur nasaun rua ne’e.

“Ohin (horisehik), ha’u hakarak repete ba ita-nia eselénsia ha’u ninia empeñu maka’as iha reforsu kontinuadu ba relasaun maka’as amizade no koperasaun nian ne’ebé halibur ita ninia nasaun, iha konviksaun maka’as hodi nune’e ita kontinua nafatin insisti iha vontade ita ninia povu no la’o iha dalan di’ak iha afirmasaun ba ita ninia interese no objetivu, iha planu bilaterál no iha kuadru multilateral”, bele le iha mensajen ne’ebé haruka hosi xefe Estadu portugés nian ba Prezidente Timor-Leste nian, Taur Matan Ruak.
Iha karta ne’ebé fó sai iha site Prezidénsia Repúblika, Cavaco Silva hanoin “ho kariñu partikulár” akollimentu ne’ebé nia simu iha tinan ida liubá iha Timor-Leste no subliña determinasaun hanesan Portugal no Timor-Leste iha “defeza no promosaun patrimóniu nian” ne’ebé fahe hamutuk iha CPLP.

Dili: Prezidente Taur Matan Ruak horisehik dehan katak presiza atu hatene hatudu ba “foin sa’e sira ezemplu sakrifisiu no servisu ba nasaun” husi erói libertasaun nian, atu nune’e bele kria “Nasaun Pasífika ida n’ebé segura no riku liu tan”.

"Nasionalismu no liberdade sempre sai hanesan instrumentu hodi dezenvolve sosiedade, hamenus pobreza, hadi’ak kondisaun moris no kria Nasaun Pasífika ida ne’ebé segura ni riku liu tan. Ida ne’e mak servisu ne’ebé oras ne’e daudaun iha hela ami nia oin.
Ami tenki hatene hatudu ba jovens ezemplu sakrifisiu, servisu ba nasaun, firme iha luta ba soberania nasionál no lisaun seluk ne’ebé iha tina hirak ikus ne’e hanorin mai ami liu husi istória.", disse Taur Matan Ruak.
Prezidente Timór nian ne’ebé horisehik hala’o diskursu iha serimónia komemorasaun ba Timor-Leste ninia independénsia 11.º hanoin hikas kona-bá luta durante tinan 24 hodi hetan independénsia ho seoberania Timór nian relasiona ho nasaun viziña Indonézia, subliña uniaun entre "líder no povo, frente armada, klandestina no diplomátika".

Ministru Negósiu Estranjeiru Timor-Leste afirma katak iha tempu badak nia laran sei hahú hala’o negosiasaun kona-ba fronteira maritima nian ho Austrália, prosesu ne’e blokeia ona desde 2007 ho akordu ida katak Díli agora ne’e invalid ona.

"Haree kona-ba fronteira, dalan úniku ida ne’ebé defini ona mak fronteira terestre, no negosiasaun hirak ne’e kontinua. Ami hein katak iha tempu oin ami mós bele hahú hala’o  negosiasaun [kona-ba fronteira] maritime nian", haktuir José Luís Guterres, iha entrevista ba Lusa iha Lisboa, ne’ebé iha kuarta-feira ne’e hahú vizita traballu iha loron haat nia laran.
Objetivu a defini prazu ba eventual negosiasaun kona-ba fronteira marítima – tanba "dala balun ho lalais tebes hetan akordu ruma ne’ebé la’o la di’ak" – ministru ne’e dehan katak  "importante liu" mak husik parte ida idak atu defende buat ne’ebé iha direitu no tuir lei internasionál nian.
Lei ne’ebé sira kestiona mak Lei Internasionál Tasi nian, karik ida ne’e mak aplika, sei hatur iha sob domíniu exkluzivu nian husi Timor-Leste parte importante rikeza petrolífera Tasi Timor, tuir analista sira nia haree.

Ministru Negóziu Estranjeiru timoroan nian, horisehik tranzmite ba prezidente Portugál nian, Cavaco Silva, katak Timór-Leste “ho disponibilidade tomak” atu hodi tulun protugés nia empreza privadu sira ne’ebé maka hakarak loke-an ba iha Ázia. 
Iha deklarasaun ba jornalista sira, iha reuniaun ne’ebé hala’o ho xefe Estadu Portugés nia rohan, José Lúis Guterres dehan katak nia ko’alia ona ho Cavaco Silva, kona-ba Timór-Leste ninia integrasaun iha ASEAN [asosiasaun husi nasaun sudeste aziátiku] no “ho disponibilidade tomak” husi rai ida ne’e nian atu setór privadu parte portugés ninia – emprezas boot sira, kiik “ka mos hirak ne’ebé kiik liu” – bele konta ho Timór-Leste “iha ninia espansaun iha Ázia”. 
Ázia ne’e ekonomia ida ne’ebé dinámika, ne’ebé maka moris ho pursentu sanulu iha tinan ikus-ikus ne’e, buat ne’ebé maka atu provoka hodi halo planu, iha 2030, hola parte mos iha rai ida ne’ebé ninia rendimentu aas mos uitoan.